Door Petra Jongerius, Cumulus Welzijn
Wijkwelzijnsorganisatie Cumulus Welzijn gaat aan de slag met de methode van de Vreedzame school. Hieronder een beschrijving van het waarom en hoe.
Kinderen in Overvecht worden vrijwel allemaal op school ‘opgevoed’ met het programma Vreedzame school. Het is daarom logisch dat Cumulus Welzijn als partner binnen de Brede school zich verbindt aan deze pedagogische visie van de Brede school.
Door ook wat betreft de Vreedzame methode samen te werken ontstaat een sluitende keten binnen de belangrijkste domeinen waar kinderen hun tijd doorbrengen; school, thuis en op straat.
Kinderen en hun ouders worden zowel op school als bij wijkactiviteiten op dezelfde manier en met dezelfde taal aangesproken. Dat is goed voor kinderen en voor ouders. Het biedt immers houvast en structuur.
Daarnaast meent Cumulus dat het bevorderen van een eenduidige manier van pedagogisch handelen goed is voor medewerkers omdat het hen houvast kan geven in het omgaan met een kwetsbare doelgroep. Een helder omschreven programma en methodiek zoals die van de Vreedzame school kan de positie van Cumulus Welzijn versterken in een omgeving die vraagt om profilering en onderscheiding.
Vertaling van school naar Welzijn
Een welzijnsorganisatie zoals Cumulus kent een enorme diversiteit aan diensten en producten voor zeer uiteenlopende doelgroepen. Daarbij een personeelsbestand van circa 300 mensen dat heel divers is. Een hele klus dus om al die mensen op een zelfde manier te laten kijken naar opvoeden en pedagogisch handelen.
Sinds januari zijn daarom eerst informatie bijeenkomsten georganiseerd voor leidinggevenden en teams om te vertellen hoe het programma op school werkt.
Uiteraard riep dat direct de vraag op wat dat betekent voor de eigen werkpraktijk; speeltuin, kinderclubs binnen een buurthuis, spelen op straat, individuele hulpverlening, jongerenwerk. En wat betekent het voor het werken met ouders?
Binnen school wordt immers gewerkt met een vaste groep kinderen die 8 jaar lang bij elkaar zijn, binnen een schoolgebouw en met een verplichting daar te komen. Totaal anders dan grote groepen kinderen die op straat of in een buurthuis vrijwillig komen en gaan. En is het programma geschikt voor tieners en jongeren? Of voor ouders die bereikt worden maar nauwelijks Nederlands spreken of uit landen komen waar men niet gewend is aan inspraak en medezeggenschap?
Om een antwoord te vinden op deze vragen zijn 4 verschillende stuurgroepen in het leven geroepen.
Voor het slagen van zo’n omvangrijk traject is het heel belangrijk dat leidinggevenden erachter staan. Het MT is daarom de overkoepelende stuurgroep. Daarnaast is er een stuurgroep jeugd 12- , een stuurgroep ouders en een stuurgroep hulpverlening.
Belangrijkste taak van deze stuurgroepen is het Vreedzaam werken levend te houden en vorm te geven. Er wordt gestart met het uitproberen van een aantal activiteiten bijvoorbeeld in de speeltuin, het speelparadijs (spel uitleen op straat) bij de ouder inlopen op scholen of bij het school maatschappelijk werk.
De praktijk in ontwikkeling
Speeltuin
In de speeltuin wordt al jaren gewerkt volgens de principes van de Vreedzame school.
Dat is o.a. zichtbaar In de fysieke ruimte. Bij de ingang van de speeltuin hangt een bord waarop staat dat het een Vreedzame plek in de wijk is. Het logo dat gebruikt wordt, een wereldbol met 3 kinderen erom heen is ook duidelijk herkenbaar aanwezig.
Een positief klimaat wordt gestimuleerd. Kinderen worden persoonlijk welkom geheten. Het is duidelijk welke regels gelden voor een positieve omgang met elkaar.
Specifiek voor Vreedzaam werken is de manier waarop met conflicten wordt omgegaan. Uitgangspunt is dat conflicten erbij horen maar wel altijd constructief moeten worden opgelost. Hierbij wordt gebruik gemaakt van mediatie. Op school zijn dat leerlingen die als mediator bemiddelen volgens een vast stappenplan. In de speeltuin zijn het meestal de speeltuinwerkers. Maar aangezien er op school nu ook leerlingen als wijk mediatoren worden opgeleid, wordt in samenwerking met speeltuin/kinderwerkers nagedacht over inzet van deze wijk mediatoren in bijvoorbeeld de speeltuin met ondersteuning van de kinderwerkers.
Ook is er een afkoelplek ingericht waar kinderen even kunnen afkoelen voordat zij een conflict oplossen en er zijn 3 kleuren petjes die symboliseren hoe je met een conflict om kan gaan; hard (rood) zacht (blauw) of samen (geel).
Betrokkenheid en meezeggenschap zijn ook belangrijke elementen. In de speeltuin is dit jaar geëxperimenteerd met een speeltuin raad die regelmatig bij elkaar komt en bijvoorbeeld voor elkaar heeft gekregen dat de speeltuin ook op zondag is opengegaan. Ze hebben hiervoor een handtekeningenactie georganiseerd en die aangeboden aan de wijkwethouder.
Maar kinderen worden ook mede verantwoordelijk gemaakt door bijvoorbeeld te helpen bij de voorbereiding en uitvoering van een activiteit; knutselen of de organisatie van een tafeltennistoernooi.
Kinderwerk
Binnen club activiteiten in een buurthuis kan de structuur van de lessen Vreedzaam op school worden toegepast. Bijvoorbeeld door het werken met een agenda, een binnenkomer, kort evaluatie moment en afsluiter. Ook kunnen kinderen worden betrokken bij de onderlinge afspraken, het opstellen van een programma of het helpen bij de uitvoering.
Straatwerk
Bij activiteiten op straat ontbreekt een fysiek kader, maar mediatie kan wel worden ingezet bij het oplossen van conflicten. Hierbij is meestal de beroepskracht mediator. De wijkmediatoren (op school opgeleid) worden ingezet in de wijk. Hiervoor worden dit jaar afspraken gemaakt met professionals in de wijk, zodat zij als achterwacht ondersteuning en daarmee veiligheid kunnen bieden aan de kinderen. Er wordt onderzocht of jongeren met een voorbeeldfunctie kunnen worden opgeleid tot buurtbemiddelaar. Ook het mede verantwoordelijk maken voor de organisatie van een activiteit is een werkwijze die heel goed past bij het welzijnswerk van de afgelopen jaren. De rol van de beroepskracht is met name faciliteren en begeleiden. Initiatieven moeten primair van de doelgroep zelf komen. Binnen het jongerenwerk bestaan bijvoorbeeld participatiegroepen die activiteiten organiseren voor hun eigen groep, maar als tegenprestatie wordt ook een inzet voor de wijk verwacht.
Individuele hulpverlening
Voor een school maatschappelijk werker die op school met kinderen en/of ouders praat is het belangrijk om te weten wat kinderen op school leren. Immers de vaardigheden die kinderen daarbij leren kan ook worden ingezet tijdens individuele gesprekken. Immers oplossen van problemen betekent vaak ook goed om kunnen gaan met conflicten.
Ouders
Bij het aanbod voor ouders gebruiken de Brede School en Cumulus een participatieladder. De ladder bestaat uit 6 treden; overleven, herkennen, verkennen, meedoen, meedenken, meebeslissen.
Ouders bevinden zich op verschillende treden van de ladder. Voor elke trede moet er passend aanbod zijn zodat ouders kunnen doorstromen op basis van de ontwikkeling die ze doormaken.
Het op eenvoudige wijze informeren van ouders over de Vreedzame school past bij de lage tredes op de ladder. Ouders kunnen ook leren van de beroepskrachten die het Vreedzaam werken ‘voorleven’ in de wijze waarop ze met de ouders omgaan en die omgangsvormen ook tussen ouders onderling stimuleren. Dit varieert van het leren luisteren naar elkaar en elkaar laten uitpraten tot respect voor verschillen tussen ouders en openstaan voor nieuwe deelnemers.
Volgende stappen op de trede kunnen zijn dat ouders deelnemen aan een uitgebreide cursus over de Vreedzame school, of dat zij zelfs worden opgeleid tot mediator en die vaardigheden eerst toepassen binnen de eigen groep en vervolgens ook op andere plekken in de wijk.
Training en begeleiding van medewerkers
Om Vreedzaam werken goed te kunnen toepassen in de praktijk worden dit schooljaar drie trainingen op maat ontwikkeld en uitgevoerd passend bij de doelgroepen kinderen, ouders en voor de werksoort individuele hulpverlening. En wordt gezocht naar een structuur waarbinnen de Vreedzame methode kan worden geborgd. Het kinderwerk organiseert bijvoorbeeld per jaar 2 thema bijeenkomsten, maar ook intervisie is belangrijk omdat vooral het uitwisselen van praktijkervaringen actieve toepassing stimuleert. En belangrijk om pedagogisch handelen op elkaar af te stemmen.
Kortom
Vreedzaam Cumulus Welzijn: nog niet klaar, maar volop in ontwikkeling en een boeiend proces…
